Letterlievend » Poëzie » Politieke gedichten

Verzet begint niet met grote woorden

maar met kleine daden

zoals storm met zacht geritsel in de tuin

of de kat die de kolder in zijn kop krijgt

 

zoals brede rivieren

met een kleine bron

verscholen in het woud

 

zoals een vuurzee

met dezelfde lucifer

die een sigaret aansteekt

 

zoals liefde met een blik

een aanraking iets dat je opvalt in een stem

 

jezelf een vraag stellen

daarmee begint verzet

 

en dan die vraag aan een ander stellen

Remco Campert 

 

Een heel andere kijk op de democratie komt van Gerard Reve, volksschrijver. 

 

Getuigenis

Ze willen dat ik schrijf

voor de vooruitgang.

Maar ik kan niet schrijven zoals zij,

al stam ik van hen af.

Ik moet de wijken van het volk in

en mijn oor te luisteren leggen:

zo hoor je nog eens wat.

Wat wil het volk?

Niet veel goeds, dat is zeker.

Dus ga ik de straat op,

met mijn eigen vaandel

waarop geschreven staat:

Vrijheid! Ziekte! Ouderdom!

Lang leve de Dood!

Gerard Reve 

Indrukwekkend is het gedicht dat Willem Elsschot schreef over Van der Lubbe nadat hij ervan beschuldigd werd de Rijksdag van Berlijn in brand te hebben gestoken. H.J. Hofland, in mei van dit jaar overleden,  schreef hierover een mooi stuk.


Herman Gorter schreef socialistische verzen, maar erkende dat de pure schoonheid van poëzie moeilijk te verenigen was met de idealen van de arbeidersbeweging.  

De arbeidersklasse danst een groote reidans
aan de oceaan der wereld, zooals kindren
die men 's avonds op strandmuur bij de zee,
bij het geel licht der lantarens en 't licht
der zon, ziet huppelen op muziek. Hun lichte
dunne gestaltetjes dragen al dansend
hoop en gedachten gaand op de oceaan,
gaand in den hemel, gaand diep in de aarde -
zoo danst de arbeidersklasse aan de zee.
Hoop en verwachting stroomt hun van de zee,
hoop en verwachting straalt van uit de lucht,
hoop en verwachting rijst van uit de aard.
Hoe klinkt nu alles helder, 't aard-metaal
klinkt, en de lucht is sonoor, 't handgeklap
van mannen en vrouwen volgt op breeden zwaai
van armen door de zachte helle lucht.
Jongens en meisjes stuiven om hen heen.
Dezen zullen 't beleven dat de lichte
lichamen der menschen overal dansen
in vrijheid.
De arbeidersklasse danst een groote reidans
aan de oceaan.

Herman Gorter, Uit: Verzen, 1905 

In de tijd van de Vietnamoorlog schreef Lennaert Nijgh de tekst van een door Boudewijn de Groot gezongen protestlied. 

 

Mijnheer de president 

Mijnheer de president, welterusten.

Slaap maar lekker in je mooie witte huis.

Denk maar niet te veel aan al die verre kusten

Waar uw jongens zitten, eenzaam, ver van thuis.

Denk vooral niet aan die zesenveertig doden,

Die vergissing laatst met dat bombardement.

En vergeet het vierde van die tien geboden

Die u als goed christen zeker kent.

Denk maar niet aan al die jonge frontsoldaten

Eenzaam stervend in de verre tropennacht.

Laat die weke pacifistenkliek maar praten,

Mijnheer de president, slaap zacht.

Droom maar van de overwinning en de zege,

Droom maar van uw mooie vredesideaal

Dat nog nooit door bloedig moorden is verkregen,

Droom maar dat het u wel lukken zal dit maal.

Denk maar niet aan al die mensen die verrekken,

Hoeveel vrouwen, hoeveel kinderen zijn vermoord.

Droom maar dat u aan het langste eind zult trekken

En geloof van al die tegenstand geen woord.

Bajonetten met bloedige gevesten

Houden ver van hier op uw bevel de wacht

Voor de glorie en de eer van het vrije westen.

Mijnheer de president, slaap zacht.

Schrik maar niet te erg wanneer u in uw dromen

Al die schuldeloze slachtoffers ziet staan

Die daarginds bij het gevecht zijn omgekomen

En u vragen hoe lang dit nog zo moet gaan.

En u zult toch ook zo langzaamaan wel weten

Dat er mensen zijn die ziek zijn van geweld,

Die het bloed en de ellende niet vergeten

En voor wie nog steeds een mensenleven telt.

Droom maar niet te veel van al die dode mensen,

Droom maar fijn van overwinning en van macht.

Denk maar niet aan al die vredeswensen.

Mijnheer de president, slaap zacht.

Lennaert Nijgh

 

Lucebert, dichter en schilder, was fel gekant tegen de politionele acties van Nederland in Indonesië.

Bekend is zijn Minnebrief aan onze gemartelde bruid Indonesia. 

Gorter schreef eerder het impressionistische gedicht Mei.